Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2011

Μια Χριστουγεννιάτικη ιστορία




Όταν η νύχτα απλώνη τα μαύρα πέπλα της, χιλιάδες φωτεινά καντηλάκια ανάβουν στο θόλο τ’ ουρανού. Άλλα είναι φωτεινά και μεγάλα, άλλα όμως μικρά και λιγότερο φωτεινά.
       Σε κάποια απόμερη γωνιά ζούσε ένα τέτοιο φτωχό αστεράκι περιφρονημένο από τα λαμπρά αδέλφια του. Μη μπορώντας να μένει μονάχο αποφάσισε να κάνη ένα μεγάλο ταξίδι. Ένα ταξίδι που ίσως θα του χάριζε την αγάπη που ζητούσε, την χαρά που ήλπιζε. Είχε ακούσει τόσα πολλά για την Γη και τους κατοίκους της, ώστε θέλησε να την επισκεφθή. Πράγματι ξεκίνησε. Ήταν τόσο μουδιασμένο που με δυσκολία προχωρούσε. Όμως  γρήγορα συνήθισε και σε δυο-τρεις μέρες είχε φθάσει στον προορισμό του. Έκπληξη το κατέλαβε! Μυριάδες φώτα έχυναν το γλυκό τους φως στους χιονισμένους δρόμους. Δεν ήταν βέβαια λαμπερά σαν τον γαλαξία τ’ ουρανού, μα είχαν διάφορα χρώματα. Κόκκινα, κίτρινα, γαλάζια…
      Μαγεμένο προχωρούσε κι έχυνε άθελά του μια χρυσή λάμψη. Ένα πλήθος κόσμου γύριζε ευτυχισμένο στους δρόμους. Από ένα μεγάλο κτίριο έβγαιναν γλυκές μελωδίες «Δόξα εν υψίστοις Θεώ…». Και τότε το μικρό αστεράκι κατάλαβε. Ήταν Χριστούγεννα, η μεγάλη γιορτή που με τόσο θαυμασμό περιέγραφαν τ’ αδέλφια του. Μέσα στα σπίτια το αστεράκι είδε την ίδια χαρά, πάνω στο τραπέζι άχνιζε η γαλοπούλα και τ’ άλλα γλυκά και φαγώσιμα. Σε μια άκρη στολισμένο με παιχνίδια και φώτα καμάρωνε ένα δεντράκι, ενώ γύρο του μικρά ευτυχισμένα  παιδάκια γελούσαν, έπαιζαν και τραγουδούσαν. Πόσο τα ζήλευε! Πόσο θα ήθελε να είχε τη χαρά τους!
    Έτσι γύρισε όλη την πόλη. Παντού κυριαρχούσε η χαρά. Μα σε κάποια στιγμή είδε μια διαφωνία. Ήταν ένα φτωχό μικρό σπιτάκι. Ούτε χαρούμενες στιγμές δεν ακουγόταν, ούτε χυνόταν η λάμψη των φώτων που τόσο το είχε μαγέψει. Περίεργο! Κοίταξε μέσα. Αυτό που είδε έκανε τη μικρή χρυσή καρδιά του να ραγίση από πόνο. Ένα δεκάχρονο αγοράκι κειτόταν στο φτωχό κρεβατάκι του, ασφαλώς άρρωστο. Και δίπλα του ένα δεντρί μα χωρίς στολίδια, μα χωρίς φώτα. Με μικρή σκέψη το αστεράκι κάθισε στην κορυφή του. Η γλυκιά του λάμψη χρύσωσε τα μικρά κλαδιά, το παιδάκι θαμπωμένο άνοιξε τα μάτια του, το κοίταξε, χαμογέλασε ευτυχισμένο και χαμογελώντας έκλεισε για πάντα τα μάτια του. Και το μικρό αστεράκι φώτιζε… φώτιζε… φώτιζε…
     Την άλλη μέρα ο καλός Θεός φώναξε τον πιστόν άγγελό του και του ζήτησε να φέρη από την γη τα δυο πολυτιμότερα πράγματα. Κι εκείνος έφερε την ψυχή του μικρού παιδιού και το μικρό αστέρι.
    "Έκανες καλή εκλογή", του είπε ο Θεός, "στον κήπο του Παραδείσου το καλό παιδί θα με δοξάζη και το αστέρι θα χρυσώνη τα δέντρα του."

Ρένα Ραψομανίκη
Μαθήτρια Α' τάξης Γυμνασίου Ζακύνθου
Δεκέμβρης 1962


Καλές γιορτές σε όλους.
Ας προσπαθήσουμε να μην προσθέσουμε στην ασχήμια που μας περιτριγυρίζει και την ομαδική ή ατομική κατάθλιψη. 

Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... αληθινή ζωή.

Προσεισμική Ζάκυνθος,  Άγιος Λουκάς


Προς γαρ το τελευταίον εκβάν έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται.
Δημοσθένης



Τα συναισθήματά μου δεν έμειναν στατικά. Ωριμάζοντας διαπίστωνα ότι η αληθινή ζωή  ήταν πιο ενδιαφέρουσα από την κοριτσίστικη ρομαντική θεώρησή της. Ο άντρας μου είχε σπουδάσει, είχε πολεμήσει, είχε επιβιώσει σε μια ξένη χώρα, είχε γυρίσει σοφότερος, δυνατότερος, κατασταλαγμένος, συγκροτημένος. Είχε πλατύνει τους ορίζοντές του, είχε ξεφύγει από τα στενά πλαίσια των προλήψεων και των προκαταλήψεων κι είχε ανοίξει τα φτερά του για έναν καινούργιο κόσμο που με καλούσε να μοιραστώ μαζί του. Μπορεί να μας χώριζαν εφτά χρόνια αλλά ήταν σαν να είχε ζήσει όσο δύο δικές μου ζωές.  Ένιωθα πως μπορούσα να ακουμπήσω πάνω του με εμπιστοσύνη, τον εκτιμούσα, υπολόγιζα την κρίση του.

Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... νέοι καιροί, νέα ήθη.



Προσεισμική Ζάκυνθος
Ο πατέρας έδειξε ευχαριστημένος, αλλά την άλλη μέρα ήρθε αναψοκοκκινισμένος στο μεσημεριανό τραπέζι και ξέσπασε σ' ένα παραλήρημα αγανάκτησης.


-O tempora, o mores...
 Ο πατέρας είχε τελειώσει το Ελληνικό σχολείο κι είχαμε συνηθίσει να ακούμε από το στόμα του τέτοιες διανοουμενίστικες εκφράσεις. 
Η σημερινή νεολαία δεν έχει κανένα σεβασμό...  
Πώς γίνεται από καταβολής κόσμου η «σημερινή» νεολαία να μην έχει κανένα σεβασμό;  
Ας όψεται ο πόλεμος που έφερε τα πάνω, κάτω. 
Ο δάσκαλος δεν αρκείται στον δικό μου λόγο αλλά θέλει, λέει, ν'  ακούσει το "ναι" από την ίδια την ενδιαφερόμενη. 
Πού ξανακούστηκε αυτό; 
Πάμε ολόισια στον γκρεμό! 
Πού  πήγαν οι αρχές και οι αξίες μας; 
Α, όχι αυτό πάει πολύ! 
Δεν θα τον παρακαλέσουμε κι όλας.

Παρασκευή, 16 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... άλλος ένας ανάξιος.


Προσεισμική Ζάκυνθος, λιμάνι οι σκάλες


Έμενε να λυθεί ένα ουσιαστικό πρακτικό πρόβλημα. Η τροφοδοσία τους.

Η μητέρα εξομολογήθηκε στον Κουρτ τον καημό της. Οι δίδυμες είχαν μαραζώσει κλεισμένες μέσα στο σπίτι. Θα ήθελαν να μπορούσαν να προσεύχονται στο εκκλησάκι και ν' ανάβουν καθημερινά τα καντήλια, όπως το συνήθιζαν προπολεμικά. Ο άντρας της όμως το θεωρούσε παρακινδυνευμένο και δεν έδινε τη συγκατάθεσή του. Το άλλο πρωί, στην αναφορά, πήρε το αυτί μας δύο φορές τη λέξη φροϊλάιν και το μεσημέρι ο Κουρτ έδωσε στη μητέρα το πράσινο φως. Φεύγαμε από το σπίτι κάθε απόγευμα κρατώντας το κλειδί – που δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο - κι ένα καλαθάκι που η επιδεικτική του βιτρίνα ήταν  λάδι, φυτίλια, καρβουνάκια, λιβάνι. Αν συναντούσαμε αξιωματικούς ή στρατιώτες στην αυλή χαμηλώναμε με συστολή τα βλέφαρα να μην διακρίνουν το χτυποκάρδι που έφερνε η τρομάρα μας. Οι πρώτες φορές ήταν δύσκολες, σιγά-σιγά συνηθίζαμε και άρχισε να μας αρέσει κι όλας. Είχαμε όντως μείνει κλεισμένες για πολύ καιρό και τούτη η καθημερινή βόλτα ήταν ένα αναζωογονητικό μελτεμάκι που μας έδινε ταυτόχρονα την ικανοποίηση ότι κάναμε κάτι τολμηρό και πατριωτικό.  Το ηλικιωμένο ζευγάρι μάς περίμενε σαν άγγελους της ελπίδας και στη λίγη ώρα που μέναμε μαζί τους οι γλώσσες μας πήγαιναν ροδάνι, να προφτάσουν να τούς ενημερώσουν για όσα συνέβαιναν έξω από το καταφύγιό τους.

Τρίτη, 13 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... Εβραίοι.



Προσεισμική Ζάκυνθος, δρόμος για την Πόχαλη, βίλα   ΑΛΛΑ


Η ζωή έδειχνε βαλτωμένη. 
Από τη μια όλοι ξέραμε ότι ο πόλεμος δεν θα μπορούσε να διαρκέσει αιώνια. Τα νέα από τα διάφορα μέτωπα – έτσι όπως μεταφέρονταν από στόμα σε στόμα από τους ελάχιστους που  ρίσκαραν την παράνομη κατοχή ραδιοφώνου - έμοιαζαν ενθαρρυντικά, μα η καθημερινότητα έμοιαζε στάσιμη. 
Είχαμε συνηθίσει να ζούμε με το χειρότερο ή αυτό που νομίζαμε χειρότερο. 
Έπρεπε να έλθει μια καινούργια εξέλιξη για να ταράξει την απάθεια.
Η είδηση διαδόθηκε σε πραγματικό χρόνο απ’ άκρη σ’ άκρη στο νησί.

Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... πόλεμος.



Προσεισμική Ζάκυνθος, Ι. Μ.Προδρόμου


Η κήρυξη ενός πολέμου είναι μια συμφορά που χτυπάει αδιάκριτα.
Μα καθένας την βιώνει με την προσωπική του οπτική.
Όσο πιο ανώριμος είσαι τόσο πιο κοντόφθαλμη, τόσο πιο ευθυγραμμισμένη με το εγώ σου είναι η ματιά σου.
Κι εγώ ήμουν μια καλομαθημένη δεκαεξάχρονη κι όταν έσκασε ο κεραυνός-πόλεμος, εγώ άκουσα την  εξ ίσου εκκωφαντική ηχώ του -  θα φύγει για το μέτωπο, θα τον χάσω.
Ανέλπιστη ανακούφιση!  
Τη συνηθισμένη ώρα πέρασε από το σπίτι μας ντυμένος στο χακί.
Η αδελφή μου ήταν εκεί για να διχάζει τα συναισθήματά μου και να με προσγειώνει.
- Πώς γίνεται το αρχοντολόι  να υπηρετεί την πατρίδα από τα μετόπισθεν; 

Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... ο Διονύσης.



Προσεισμική Ζάκυνθος, Αγ. Λουκάς


Είχα γαλουχηθεί με τα όνειρα της οικογένειας για τον γάμο μου. 
Μόνο που τα δικά μου όνειρα είχαν προλάβει ν’ αποκτήσουν όνομα και μορφή. 
Ο Διονύσης! 
Μα ο Διονύσης δεν υπήρχε πια για μένα και κάθε φορά η θύμησή του γέμιζε τα μάτια μου με δάκρια. 
Δεν ήταν όμως έτσι  στο ξεκίνημα...
Τότε που και μόνη η σκέψη του μου έφερνε χτυποκάρδι κι έβαφε κόκκινα τα μάγουλά μου και φλόγιζε τον λογισμό μου και πυρπολούσε τον νου μου. 
Τότε που στην ιδέα πως θα τον αντικρίσω άρχιζαν να παίζουν μυστικές  μπάντες που με προσκαλούσαν να τραγουδήσω και να χορέψω. 
Τότε που ήταν η πρώτη σκέψη στο ξύπνημα και η τελευταία πριν κοιμηθώ και ο πιο ταχτικός επισκέπτης στα νυχτερινά μου όνειρα. 

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... παχιές αγελάδες.

Προσεισμική Ζάκυνθος, πλατείες Αγ. Μάρκου και Αγ. Πάντων


Ο πατέρας είχε άλλα όνειρα για τις κόρες του, μας είχε μεγαλώσει με την φιλοδοξία να ξεφύγουμε από το χωριό και να ζήσουμε κυράδες στην Χώρα.
Γι αυτό άλλωστε είχε φροντίσει για την προίκα μας από τη μέρα που γεννηθήκαμε. 
Η λεχώνα μάνα μου αγωνιούσε πώς θα πάρει το μαντάτο της γέννησης δύο κοριτσιών ταυτόχρονα. 
Δίδυμες κόρες! 
Δυσβάσταχτο φορτίο! 
Μα ο πατέρας έδειχνε ξετρελαμένος στην ιδέα κι έταζε στη μαμή μεγάλο ρεγάλο αν έβαζε όλη της την τέχνη να μας αφαλοκόψει καλλιτεχνικά γιατί δεν θα ήθελε, αύριο, οι γαμπροί του να τον κατηγορήσουν γιατί πήραν γυναίκα με άσχημο αφαλό. 
Τόση έγνοια και για  την τελευταία λεπτομέρεια της εμφάνισής μας! 
Την χαρά του συμμεριζόταν και ο αδελφός του – ο θείος μου.

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... το προξενιό.


Προσεισμική Ζάκυνθος. Ι.Μ. Παρθενώνας




ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ


Με ξύπνησε το μαλακό άγγιγμα που μετακίνησε με προσοχή το χέρι μου. 
Ξαφνιάστηκα! 
Ενάμιση χρόνο τώρα όλο το μεγάλο κρεβάτι ήταν ολοδικό μου, είχα ξεχάσει πώς είναι να κοιμάσαι και να ξυπνάς με συντροφιά. 
Ο άντρας μου ήταν πάλι κοντά μου. 
Ακούγοντας τη ρυθμική αναπνοή του – αναπνοή κοιμισμένου - γύρισα από το άλλο πλευρό και έμεινα ακίνητη, προσπαθώντας να μην κάνω τον παραμικρό θόρυβο  και  ταράξω τον ύπνο του. Ένας Θεός μόνο ήξερε πόσο τον είχε ανάγκη. 
Εγώ, αντίθετα, ένιωθα μια ευεξία, μια ενεργητικότητα, μια ζωντάνια, μια διάθεση για δράση, έναν δυναμισμό λες και κάτι είχε συμβεί στο σώμα μου το προηγούμενο βράδυ, λες και κάτι είχε αλλάξει στην ψυχή μου μέσα στον ύπνο μου. Κάτι μέσα μου μ’ έσπρωχνε να πεταχτώ από το κρεβάτι, να ξεσηκώσω από την αρχή το σπίτι, να τινάξω τα στρώματα, να λιάσω και να αερίσω όλα τα σεντόνια του κομμού, να ξεσκονίσω όλα τα γυαλικά της σερβάντας, να ξαραχνιάσω κάθε γωνιά του ταβανιού.

Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... ανάξιος.


Προσεισμική Ζάκυνθος, Αγία Βαρβάρα Κήπων


Στο σπίτι μας στήθηκε εκ των ενόντων ένα τρικούβερτο γλέντι. Όλο το χωριό πέρασε από κει και ο καθένας έφερνε το κάτι τις του, έτσι που οι αδελφές μου πηγαινοέρχονταν με τους δίσκους της αφθονίας λες και βρισκόμαστε σε προπολεμικές εποχές. Ύστερα άρχισαν τα μαντολίνα να κελαηδάνε κι οι κιθάρες να χτυπάνε τα ακομπανιαμέντα και το τραγούδι ανέβηκε στα χείλη κι άναψε ο χορός. Κι οι γειτονοπούλες, που φλέρταρα πριν φύγω και τους είχα κλέψει κάποια βιαστικά φιλιά στο μισοσκόταδο, κολλούσαν το σώμα τους στο δικό μου με νόημα. Μα εγώ ήμουν γητεμένος και κανένα γυναικείο σώμα δεν ήταν ικανό να μου ανάψει πόθους κι ας ήμουν εικοσιοκτώ χρόνων.

Δευτέρα, 21 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... Μάντοβα.


Προσεισμική Ζάκυνθος, η Κυρία των Αγγέλων. Γιορτάζει σήμερα και μαζί της όλες οι Αγγελικές.





Τι στράβωσε;

Το υγρό κελί  που κοιμόμουν, το ψυχρό κλίμα της βόρειας Ιταλίας ή οι αντοχές μου που είχαν τη συνήθεια να με εγκαταλείπουν ακριβώς τη στιγμή που άγγιζα τη σωτηρία; Η πνευμονία με βρήκε μες στο κατακαλόκαιρο. Ο πυρετός εμφανιζόταν με ρίγη και κάθε φορά που ανέβαινε στα ύψη - με το θερμόμετρο, ανύπαρκτη πολυτέλεια – με κυρίευε, ένας πανομοιότυπος εφιάλτης. 

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... Μόντενα.


Προσεισμική Ζάκυνθος, σχολή Ιησουιτών


29 Φλεβάρη του δίσεκτου ’44 έφτασαν οι γερμανικές αρχές. Χωρίς εξήγηση ξεκίνησε η γνώριμη διαδικασία. Καμιόνια, τρένο και ξανά καμιόνια. Η αίσθηση προσανατολισμού χαμένη μέσα στα κλειστά βαγόνια, φαινόταν όμως λογικό ότι πηγαίναμε βόρεια όπου άντεχε ακόμα το φασιστικό καθεστώς. Πόσο βόρεια όμως; Θα περνούσαμε τα σύνορα;  Στο φως της μέρας αντικρίσαμε  την πύλη του στρατοπέδου Φόσσολι στην περιοχή της Μόντενα. 
Ευλογία Θεού! 
Το στρατόπεδο ήταν Ιταλικό! 
Μέσα συναντήσαμε κάθε καρυδιάς καρύδι. Καμιά πεντακοσαριά οικογένειες από τη Λιβύη με μικρά  παιδιά, πολλά νεογέννητα κι άλλα που είχαν γεννηθεί και μεγαλώσει εκεί μέσα, Ιταλοί αντιφασίστες από διάφορες κοινωνικές τάξεις, οικογένειες Εβραίων, ποινικοί κατάδικοι που δεν χωρούσαν στις φυλακές ( δυο-τρεις πνευματικά καθυστερημένοι),  μια Ελληνίδα, δύο Γιουγκοσλάβοι, μια Ρωσίδα… Είχαμε συμβιώσει και στο Μπάρι μ’ ένα ετερόκλητο πλήθος, αλλά εκεί είμαστε όλοι στρατιώτες, πειθαρχημένοι, οργανωτικοί, εκπαιδευμένοι στην ομαδική ζωή και όχι μπουλούκι με τέτοια ανομοιογενή σύνθεση. Αποτέλεσμα: οι κοινόχρηστοι χώροι ρυπαροί σε βαθμό αηδίας, πλήρης αδιαφορία ακόμα και για στοιχειώδεις κανόνες υγιεινής, αποχωρητήρια διάσπαρτα από ακαθαρσίες. Όσοι άντεχαν αντιμετώπισαν την κατάσταση με δηλητηριώδες  χιούμορ. Κάποιος βιάστηκε να κρεμάσει μια επιγραφή στα ιταλικά: « στοχεύετε στην τρύπα».

Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... Τοσκάνη.




Προσεισμική Ζάκυνθος,Μονή Υπεραγάθου


Τέσσερις μήνες κατάφορτοι από  εμπειρίες πέρασαν έτσι. 
Αλλά, εξ ορισμού, η παραμονή σε στρατόπεδο διερχομένων έχει ημερομηνία λήξης. Αρχές Ιουνίου του ’43, ταξιδέψαμε με ηλεκτροκίνητο, παρακαλώ, τρένο – στα βαγόνια εμπορευμάτων, εννοείται – που μας μετέφερε στο μικρό χωριό Πόππι στην περιοχή της Τοσκάνης. Από κει θα περπατούσαμε στην εξοχή για δύο περίπου χιλιόμετρα μέχρι να συναντήσουμε τον τόπο της νέας μας διαμονής. 
Κοιταχτήκαμε έκπληκτοι αντικρίζοντας την φρουρά που θα μας συνόδευε. Με μια δόση υπερβολής θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι υπερτερούσαν αριθμητικά και σχημάτισαν ένα προστατευτικό Π περιφρουρώντας τις στοιχισμένες γραμμές μας. Μόνο όταν διακριναμε την περιέργεια στα βλέμματα των κατοίκων του χωριού, που είχαν προβάλλει στα παράθυρα και μας επεξεργάζονταν σαν εξωπραγματικά όντα, μόνο τότε καταλάβαμε τι είχε συμβεί κι αρχίσαμε να κρυφογελάμε νευρικά και να φουσκώνουμε από περηφάνια και να ψηλώνουμε με καμάρι για να δικαιώσουμε τις προσδοκίες τους. 
Η φήμες για τα κατορθώματά μας, μετά το φιάσκο της Αλβανίας, είχαν δώσει στους Έλληνες αξιωματικούς μυθικές διαστάσεις. Φαίνονταν να μας θεωρούν υπεράνθρωπους ικανούς για το ακατόρθωτο κι έτσι εξηγούνταν οι υπερβολικές προφυλάξεις στη φρούρησή μας που καταντούσαν γελοίες μια και ούτε είχε περάσει από το μυαλό μας η ιδέα να δραπετεύσουμε - να πάμε που;  Η όλη κατάσταση, όμως, ανέβασε το ηθικό , χαλάρωσε την διάθεση  και μας έκανε να βαδίζουμε απολαμβάνοντας το μαγευτικό πράσινο τοπίο που ξετυλιγόταν, λες κι ο πόλεμος μαζί με όλα τα δεινά του ήταν πολύ μακριά. Στο τέλος του δρόμου μας περίμενε το κερασάκι: η ακατοίκητη βίλα που θα αποτελούσε το κατάλυμά μας για τους έξι επόμενους μήνες.

Πέμπτη, 10 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... αιχμάλωτος.


Προσεισμική Ζάκυνθος, πύργος  Αγ. Γιώργη των γκρεμνών


Είμαστε ζωντανοί. 
Είμαστε τυχεροί και η υπόθεση εξελισσόταν καλύτερα από τις προσδοκίες μας.


Στρατόπεδο διερχομένων αιχμαλώτων πολέμου έγραφε η πινακίδα στην πύλη που μας άδειασαν τα καμιόνια.  
Από την ιδιότητα του ομήρου στην ιδιότητα του αιχμαλώτου! 
Αρκούν στοιχειώδεις στρατιωτικές γνώσεις για να ξέρεις πως τη λειτουργία των στρατοπέδων αιχμαλώτων διέπουν  διεθνείς κανονισμοί και, κατά τεκμήριο,  η ζωή μας ήταν  ασφαλής. Κι αυτή την ανακουφιστική είδηση μπορούσαμε πια να  μεταβιβάσουμε στην πατρίδα αφού μετά από δυο μήνες είχαμε επιτέλους σταθερή διαμονή και υπηρεσίες ταχυδρομείου. Όπως το  είχαμε υποψιαστεί, φήμες για το ναυάγιο είχαν φτάσει στο νησί, διαστρεβλωμένες προς το χειρότερο από τους διαδοχικούς πομποδέκτες, και οι δικοί μας ζούσαν με την αβεβαιότητα. 

Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... η διάσωση.

Σύγχρονη Ζάκυνθος


Στο πρώτο φως της ημέρας τα είδαμε! 
Δύο ναυαγοσωστικά έρχονταν προς το μέρος μας.
Τελικά το πλοίο είχε προλάβει να εκπέμψει σήμα κινδύνου.
Ένας ναύτης  έριξε μια κόκκινη φωτοβολίδα. 
Απάντησαν με τον ίδιο τρόπο. 
Μας είχαν εντοπίσει! 
Θέλαμε να χοροπηδήσουμε, ν' αγκαλιαστούμε, να χορέψουμε, να πανηγυρίσουμε, η λογική όμως μάς κρατούσε καθηλωμένους – όχι και να βρεθούμε στο νερό τώρα που η ελπίδα άγγιζε την πραγματικότητα.
Δεν πέρασε πολύ ώρα και βρεθήκαμε, τυλιγμένοι σε κουβέρτες, να πίνουμε ζεστό καφέ στο μηχανοστάσιο του πλοίου. 
Ευτυχία! 
Μια λέξη που χρησιμοποιούμε και για μικρότερης έντασης συναισθήματα.
Μα αν έχεις έλθει φάτσα με φάτσα με το θάνατο, μόνο τότε μπορείς να την γευτείς απόλυτα και ολοκληρωτικά.    
Σε τέτοιες στιγμές η ανθρώπινη επαφή παίρνει άλλη διάσταση. Πώς να περιγράψουν οι λέξεις την  θέρμη του σφιχταγκαλιάσματος με τους συντρόφους; Αφήναμε τη γλώσσα του σώματος να πει όλα εκείνα που η γλώσσα του στόματος δυσκολευόταν να αρθρώσει.
-Γιατρέ μου… 
-Γλυτώσαμε, δάσκαλε!

Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... η επιβίωση.


Προσεισμική Ζάκυνθος, η  Πικριδιώτισσα κάτω από το Κάστρο

Πού βρίσκονταν κρυμμένες αυτές οι εφεδρικές δυνάμεις; 
Οι απλωτές φτάνουν πιο μακριά, τα πόδια χτυπούν πιο δυνατά, οι ώμοι ξεκολλάνε  με ορμή από το στέρνο. 
Η απόσταση  όλο και λιγοστεύει… απλώνω το χέρι… σχεδόν αγγίζω τη σχεδία… βλέπω το κόκκινο σωσίβιο να σκαρφαλώνει … ο ήλιος σκοτεινιάζει… σκοτάδι βαθύ. 
Οι δυνάμεις μου με είχαν προδώσει την ύστατη, την πιο κρίσιμη  στιγμή. 
Πόνος! 
Το κόκκινο σωσίβιο αποκτάει πρόσωπο....και παλάμες που με χαστουκίζουν... και μάτια που με κοιτάζουν με αγωνία... και μπράτσα που ανέβασαν το άψυχο κορμί μου - ένα σακί γεμάτο μολύβι -- έχοντας καταβάλλει άνιση προσπάθεια, έχοντας σπαταλήσει  δυνάμεις που δεν περίσσευαν, έχοντας βάλει σε κίνδυνο  την ασταθή ισορροπία της σχεδίας. Αν ζω σήμερα, το χρωστάω στον αλτρουισμό ενός εχθρού και αντίπαλου στον άτυπο αγώνα ταχύτητας ταυτόχρονα. Προσπάθησα να κάνω το νεύμα ευχαριστίας τόσο εύγλωττο ώστε  να εκφράσει, στην παγκόσμια γλώσσα του σώματος,  την ευγνωμοσύνη που με πλημμύρισε. 

Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... ναυαγός.





Προσεισμική Ζάκυνθος, πλατεία Αγίων Πάντων

Είκοσι Ιανουαρίου απόγευμα στο λιμάνι της Πάτρας μας περίμενε το μοιραίο πλοίο.  Ένα τεράστιο, ολοκαίνουργιο ντιζελόπλοιο  - επιβατηγό προπολεμικά - εξοπλισμένο πια για τις ανάγκες του πολέμου. Κάθε ένας που άκουγε το όνομά του ανέβαινε τη σκάλα, στο πάνω μέρος της οποίας ένας Ιταλός ναύτης τον εφοδίαζε μ’ ένα ογκώδες χακί σωσίβιο με την εντολή να το φοράει σ’ όλη την διάρκεια του ταξιδιού. Βλέπεις, ήταν η περίοδος που ο υποβρυχιακός πόλεμος είχε ενταθεί και το στενό του Οτράντο χαρακτηριζόταν ο τάφος του ιταλικού στόλου.

Δευτέρα, 24 Οκτωβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... περιπλανώμενοι.







Προσεισμική Ζάκυνθος, άποψη της πόλης από τον κόκκινο βράχο


Εκείνη η μακριά νύχτα – 12 Δεκεμβρίου του ’42 -  δεν θα φύγει ποτέ από τη θύμησή μου, όσα χρόνια μου μέλλεται να ζήσω. Εικοσιπέντε νέοι άντρες, θύματα της αγριότητας του πολέμου, την περάσαμε άυπνοι, κλειδωμένοι στη μεγάλη αίθουσα του μεγάρου της διοίκησης. Ήταν η πρώτη  στη μακριά σειρά από νύχτες αγρύπνιας που θα ακολουθούσαν εξ αιτίας της ανασφάλειας, του φόβου ή των απελπιστικά άθλιων συνθηκών διαβίωσης. Δεν έλεγε να ξημερώσει – είμαστε βλέπεις κοντά στο χειμερινό ηλιοστάσιο όταν οι νύχτες είναι αντικειμενικά ατέλειωτες. Πόσω μάλλον…

Πέμπτη, 20 Οκτωβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... όμηρος.



Προσεισμική Ζάκυνθος, ο Άγιος Διονύσιος


Αιώνες νομίζω πως με χωρίζουν από κείνο το βροχερό πρωινό του Δεκέμβρη του ’42 ! 
Το μαντάτο με βρήκε στο σχολείο. Ο Σπύρος ήλθε τρέχοντας με το ποδήλατο να μού το προφτάσει. Με καλούσαν να παρουσιαστώ άμεσα στην Καραμπινιερία. Μια τέτοια πρόσκληση δεν ήταν καλό μαντάτο. Μα πάλι, τι μπορούσαν να μού προσάψουν; Είχα πάρει πολύ νωρίς τα μέτρα μου. Τις κυνηγετικές μας καραμπίνες – τη δική μου και του πατέρα - τις είχα κρύψει πολύ προσεχτικά πριν καν δοθεί εντολή από τους Ιταλούς να παραδώσουμε κάθε είδους όπλο που είχαμε στην κατοχή μας. Έχτισα με τούβλα  μια εσοχή του τοίχου και σοβάντισα προσεκτικά, έτσι που μάτι ανθρώπου να μην μπορεί να διακρίνει την παρέμβαση, όσο παρατηρητικό ή εξασκημένο κι αν ήταν. Τη στολή του αξιωματικού τη μοίρασα σε κομμάτια που καταχώνιασαν οι αδελφές μου στα μπαούλα με τα προικιά τους. Άψογα σιδερωμένη και διπλωμένη, να μην πιάνει πολύ χώρο, παραχώθηκε ανάμεσα σε χοντρές κουβέρτες και κολλαρισμένα τραπεζομάντηλα, παρέα με βαριά υφαντά και βαμβακερά μεσοφόρια. 

Δευτέρα, 17 Οκτωβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... η Κλάρα


Προσεισμική Ζάκυνθος, πλατεία Αγίου Μάρκου



ΚΕΦΆΛΑΙΟ ΔΕΎΤΕΡΟ


Ξύπνησα με την ανείπωτη εκείνη αίσθηση, ανθρώπου που έχει απολαύσει έναν χορταστικό ύπνο. Έναν ύπνο χωρίς διακοπές, χωρίς όνειρα, έναν ύπνο που συνορεύει με τον θάνατο, χωρίς όμως την εφιαλτική αιωνιότητα εκείνου. Τα μέλη, βαριά, αρνούνταν να συμμετάσχουν στην διαδικασία εγρήγορσης και εξακολουθούσαν να μένουν ακίνητα, αποχαυνωμένα. Οι αισθήσεις αφυπνίζονταν αργά και διαδοχικά. Άκουσα γνώριμους ήχους από την πλατεία με τους φοίνικες. Τα σπουργίτια είχαν κι όλας πιάσει μεροκάματο και χαλούσαν τον κόσμο με τα τιτιβίσματά τους. Μισάνοιξα τα μάτια – το πρωινό φως έμπαινε απαλό από τις γρίλιες, μα ο ήλιος δεν είχε ανατείλει ακόμα. Αισθάνθηκα στο στήθος μου το πολύτιμο βάρος του χεριού της. Το μετατόπισα απαλά, να απαλλαγώ από το τρυφερό αγκάλιασμα που είχε κρατήσει όλη τη νύχτα. Αναστέναξε και γύρισε από το άλλο πλευρό. Τεντώθηκα προσεκτικά - δεν ήθελα να ταράξω τον ήρεμο ύπνο της. Το μυαλό μου ξύπνησε τελευταίο και – σαν να μην είχε μεσολαβήσει μια ολόκληρη νύχτα – με οδήγησε στην λέξη με την οποία είχα αποκοιμηθεί: «ειρήνη».

Πέμπτη, 13 Οκτωβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... το αντάμωμα.








Προσεισμική Ζάκυνθος, το θέατρο στην πλατεία Σολωμού




Η γυναίκα τον περίμενε στο λιμάνι μαζί με το παιδί.
Οι δυο τους έμοιαζαν σαν καρτ-ποστάλ ενός αλλοτινού καιρού


Το καράβι έδενε σχοινιά, όταν τον είδε. Σήκωσε το χέρι σε μια κίνηση χαιρετισμού που ξεκίνησε παρορμητική αλλά ολοκληρώθηκε συγκρατημένη – οπωσδήποτε χαριτωμένη. Εκείνος  κατέβηκε τη σκάλα, πάτησε τη στεριά και προχώρησε προς το μέρος τους. Ακούμπησε το στρατιωτικό του σάκο στο έδαφος, την αγκάλιασε και τη φίλησε στο μέτωπο. H μικρή κοινωνία  θα κουτσομπόλευε μια πιο θερμή περίπτυξη σε δημόσιο χώρο.
-Καλώς ήλθες.
-Καλώς σας βρήκα.
Έσκυψε να φιλήσει το παιδί. Εκείνο φοβήθηκε και κρύφτηκε πίσω από το φουστάνι της. Ο άντρας δεν φορούσε περικεφαλαία, είχε όμως επάνω του τη μυρωδιά του πολέμου. Και τα τρίχρονα αγόρια από την εποχή του Ομήρου απεχθάνονται αυτή τη μυρωδιά. Τώρα, το πώς μόλις πατήσουν τα πέντε  σαγηνεύονται από το παιχνίδι του πολέμου – μια γοητεία από την οποία δεν αποδεσμεύονται σ’ όλη τους τη ζωή – αυτό είναι από τα ανεξιχνίαστα.

Δευτέρα, 10 Οκτωβρίου 2011

Το μυστικό της κομμένης φωτογραφίας... οι πρωταγωνιστές.





Προσεισμική Ζάκυνθος, το λιμάνι




ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ


Οι άνθρωποι έχουν πάντα μυστικά,
κάποτε και αυχενικά.

Ο νέος άντρας, με το διακριτικό αστέρι του ανθυπολοχαγού στη στολή, έφτασε στο νησί με το καράβι της γραμμής λίγο πριν σουρουπώσει. 
Επέστρεφε από το μέτωπο του εμφυλίου. 
Ήταν Μάρτης του ’50.

Είχαν περάσει κάτι λιγότερο από δύο χρόνια από την ημέρα που έφευγε, με το ίδιο καράβι, σφίγγοντας στο χέρι  την ειδοποίηση κατάταξης . Το Ελληνικό κράτος τον καλούσε από την εφεδρεία να στελεχώσει τις τάξεις του επίσημου στρατού. Έκαστος εφ’ ώ ετάχθη. Η τύχη τα ’φερε να είναι από εκείνους που υλοποίησαν το σχέδιο «Πυρσός» με το οποίο εκπορθήθηκαν  τα οχυρά του Γράμμου  δίνοντας έτσι τέλος στον πόλεμο. Και την άλλη μέρα, 30 Αυγούστου του ’49, ήταν ανάμεσα στους παρατεταγμένους αξιωματικούς και στρατιώτες που παρουσίασαν όπλα ενώπιον του βασιλιά Παύλου και του αμερικανού στρατηγού  Βαν Φλιτ που επιθεώρησαν – ως νικητές - το στράτευμα.

Πέμπτη, 6 Οκτωβρίου 2011

Σκίτσο





Δωμάτιο Μέι Γουέστ
Μουσείο Νταλί, Φιγκέρες
Το ξεχώρισε αμέσως κι ας ήταν καταχωνιασμένο ανάμεσα σε ένα πλήθος από ετερόκλητα, σκονισμένα αντικείμενα στοιβαγμένα άτακτα μέσα σε μια υπόγεια αποθήκη: ένα ηλιακό ρολόι δίπλα σε κεφαλή νεανία - αντίγραφο αρχαιοελληνικού αγάλματος - ένα πολύχρωμο πουφ και πάνω του  μια προσωπογραφία του Γαλιλαίου, μια αφίσα με το μελαχρινό πρόσωπο μιας ιθαγενούς της Πολυνησίας από πίνακα του Γκωγκέν κοντά στο χαρακτικό με την εικόνα του Παυσανία, μια ταριχευμένη αλεπού στη βάση ενός επιτύμβιου ανάγλυφου από τον Κεραμεικό, η διαφημιστική αφίσα ενός ατμόπλοιου των αρχών του 19ου αιώνα πάνω από ένα πορτραίτο του Στραβίνσκι…

Δευτέρα, 26 Σεπτεμβρίου 2011

Στο πανηγύρι

Το οδοιπορικό αυτό έχει δημοσιευθεί στο τεύχος 219 του περιοδικού: "ΚΟΡΦΈΣ"



Στην Ελλάδα του 2011…
Στην Ελλάδα της παγκοσμιοποίησης, της επαπειλούμενης πτώχευσης…
Στην Ελλάδα της κρίσης, της μιζέριας, της ασφυξίας, της αγανάκτησης…
Κάποιοι αντιστέκονται.
Κάποιοι επιμένουν.
Επιμένουν ελληνικά.
Επιμένουν παραδοσιακά.
Επιμένουν όχι ν’ αναβιώνουν μια γιορτή σαν είδος μουσειακό ή φολκλορικό ή πολύ περισσότερο τουριστικό.
Επιμένουν να βιώνουν ένα πανηγύρι όπως το βίωσαν μαζί με την προηγούμενη γενιά , που κι αυτή το κληρονόμησε από την προηγούμενη…  και που η διαδοχή χάνεται στο βάθος των χρόνων.

Ο ντόπιος οδηγός μας, ο Μανώλης, ήταν κατηγορηματικός: « δεν θα έχετε γνωρίσει το νησί και τους ανθρώπους του αν δεν έλθετε στο πανηγύρι του Αϊ- Γιάννη. Φροντίστε μόνο  να είστε διακριτικοί.  Οι επισκέπτες είναι καλοδεχούμενοι όσο σέβονται τους τοπικούς κώδικες επικοινωνίας. Ο πατέρας, που καμαρώνει γιατί η κόρη του θα χορέψει ντυμένη με την παραδοσιακή γιορτινή φορεσιά, έχει αυξημένες ευαισθησίες. Έχω δει να πετάνε δημοσιογράφους σηκωτούς μαζί με τις κάμερές τους.»

Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2011

Το μόνον της ζωής του συλλαλητήριον



Τι λαός!
Χρειάστηκε να νιώσουμε στο πετσί μας κάτι παραπάνω από ένα χρόνο τους όρους του μνημονίου…
Χρειάστηκε να πλουτίσει το λεξιλόγιό μας με καινούργιες λέξεις: τρόικα, διεθνές νομισματικό ταμείο, ευρωπαϊκή τράπεζα, οίκοι αξιολόγησης…
Λέξεις που τις αναλύσαμε διεξοδικά - σχεδόν τις διηθήσαμε - ξαπλωμένοι αναπαυτικά σε πολυθρόνες μπαμπού, ρουφώντας ηδονικά  φρεντοτσίνο, στις ανά την χώρα καφετέριες…
Χρειάστηκε να βρεθούμε μπροστά στο πιεστικό δίλημμα: επιστροφή στη δραχμή ή παραμονή στην ευρωζώνη; Για το οποίο διαφωνήσαμε μέχρις εσχάτων τσουγκρίζοντας ποτήρια  παγωμένης μπύρας – εισαγωγής κατά προτίμηση…
Χρειάστηκε, πάνω απ’ όλα, να μάς θίξουν το εθνικό συλλογικό φιλότιμο οι εξυπνάκηδες Ισπανοί μ’ εκείνο το ευφυολόγημα: « μην κάνετε φασαρία, θα ξυπνήσουν οι Έλληνες!»

Για μένα το είπες, ρε, αυτό; Ξέρεις ποιος είμαι εγώ; Θέλεις να σού θυμίσω τις επαναστατικές μου περγαμηνές; 

Δευτέρα, 12 Σεπτεμβρίου 2011

Όνειρο


Ακρογιαλιά στο Πήλιο
Είχαν καβγαδίσει πάλι.
Όχι πως ήταν ασυνήθιστο φαινόμενο.
Κάποιο διαβολάκι μέσα της έβρισκε ευχαρίστηση να τον τσιγκλάει, κι εκείνος πάλι  τα έπαιρνε όλα πολύ στα σοβαρά, θύμωνε, αντιδρούσε χολωμένα και κάποτε γινόταν βίαιος.
Παιδιαρίσματα!
Η λογική τούς προειδοποιούσε ότι τέτοια συμπεριφορά δεν ταιριάζει σε ενήλικες.

Μα…

Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2011

Τα τρία τηλεφωνήματα που ποτέ δεν έγιναν τέσσερα

Το τηλέφωνο χτύπησε. 
Και  δεν ήταν για καλό. 
Μέσα  από πολλές παύσεις κι αναφιλητά, ξέπνοη η μάνα κατάφερε να την πληροφορήσει ότι ο πατέρας είχε γλιστρήσει από την ελιά, που ανέβηκε να ραβδίσει, κι είχε χτυπήσει άσχημα. 
Η μανούλα της – η κυρά Λένη με τ’ όνομα - ήταν από τις γυναίκες εκείνες που είχε στο νου του ο Μάνος Ελευθερίου όταν έγραφε:



            Το σεργιάνι μας στον κόσμο
           Ήταν δέκα μέτρα γης.
           Όσο πιάνει ένα σπίτι
           Και ο τοίχος μιας αυλής.


Κυρά κι αφέντρα στο σπιτικό τους, κουμαντάριζε με αγαθή πονηριά τον άντρα της, έραβε ρούχα για τις δυο κόρες της – να πηγαίνουν  καλοντυμένες στην εκκλησιά, να τις καμαρώνει το χωριό – και περηφανευόταν ότι η αυλή της είχε τις ομορφότερες βιολέτες του χωριού  που η ίδια διασταύρωνε με τέχνη, υπομονή και φαντασία.
Πέρα όμως από τον μαντρότοιχο της αυλής τους ένιωθε αμήχανη, σαν ψάρι που ξενέρισε. Ο έξω κόσμος, της φαινόταν πολύ σκληρός για να τον αντιμετωπίσει. Ούτε λόγος πως θα μπορούσε να πάει στην Χώρα, στο νοσοκομείο, να συνεννοηθεί με τους σπουδαίους γιατρούς που μιλάνε εκείνη  την περίεργη γλώσσα. Μόνο με την Παναγιά μπορούσε να κουβεντιάζει, γιατί εκείνη δεν είναι σπουδαγμένη και καταλαβαίνει την γλώσσα των απλών. 
Είχε εμπιστοσύνη στη μάνα του Χριστού αλλά μέσα της δούλευε και το: « Άγιε Νικόλα βόηθα με, κούνα κι εσύ τα χέρια σου». Θα ησύχαζε μόνο όταν η μεγάλη κόρη της, που – δεν μπορεί – θα εμφανιζόταν από στιγμή σε  στιγμή σαν σίφουνας, ν’ ανασκουμπώσει τα μανίκια με τον δυναμισμό της , να ξορκίσει  το κακό με την  αισιοδοξία της, να βάλει τα πράγματα σε τάξη με την καπατσοσύνη  της, να σηκώσει το βάρος στους λεπτοκαμωμένους ώμους της, να φέρει πίσω τον ξεροκέφαλο άντρα της γερό και δυνατό, μα μ’ ένα κουκούτσι μυαλό παραπάνω, να μην ξανακάνει κουτουράδες θαρρώντας πως είναι ακόμα τζόβενο.

Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2011

Στο Χριστό, στο Kάστρο

Το οδοιπορικό αυτό έχει δημοσιευθεί στο τεύχος 214 του περιοδικού: "ΚΟΡΦΕΣ"


Το κάστρο της Σκιάθου


Συγγνώμη Παπαδιαμάντη.
Τίποτα δεν κάναμε όπως οι ταξιδιώτες εκείνοι.
Δεν ήταν λάθος, έτσι το αποφασίσαμε.
Διαλέξαμε την δύσκολη διαδρομή από επιλογή, όχι από ανάγκη. 
Δεν πήραμε βάρκα  μα ούτε και αυτοκίνητο. Εφτά ώρες θα πεζοπορούσαμε από τη Χώρα μέχρι το κάστρο. « Γνωριμία με τα παλιά μονοπάτια της Σκιάθου», έλεγε το πρόγραμμά μας.
 Δεν ήταν παραμονή Χριστουγέννων, μα μεσοκαλόκαιρο – μια από κείνες τις ατέλειωτες μέρες του ηλιοστάσιου, που λες κι ο ήλιος κουράστηκε,  ξεχάστηκε κι έχασε το δρόμο προς την δύση.
Δεν είχαμε ν’ αντιπαλέψουμε με τον χιονιά, δεν λυσσομανούσε ο αέρας. Οι ακτίνες του ήλιου ήταν ο αντίπαλος. Κατακούτελα μας χτυπούσαν,  βγάζοντας την γλώσσα στον εξοπλισμό μας.
Δεν είχαμε ντυθεί με γούνες και σάλια , μάλλινες καμιζόλες και νιτσεράδες. Φορούσαμε καπέλα της ερήμου και μακρυμάνικα πουκάμισα, μαντήλια δεμένα στον λαιμό ή το μέτωπο, για τον ιδρώτα, και αντηλιακές κρέμες.
Τα σακίδιά μας δεν ήταν παραφουσκωμένα με λειτουργιές και αυγά, ελιές και κρέας σαλάδο. Κουβαλούσαμε  ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα για τον δρόμο.
Δεν μεταφέραμε κρασί και ρακή μέσα σε φλάσκες. Τα παγούρια μας ήταν γεμάτα δροσερό νερό.
Μα πάνω απ’ όλα δεν είμαστε ευλαβείς προσκυνητές ούτε αλτρουιστές διασώστες. Φυσιολάτρες οδοιπόροι είμαστε – ίσως, για κάποιους από μας, στο πίσω μέρος του  μυαλού υπέβοσκε  η ιδέα ενός πνευματικού προσκυνήματος στα μέρη που είχαμε γνωρίσει μέσα από τις σελίδες ενός διηγήματος.

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2011

Για όλα φταίει ο Γκέντελ



Στα τριάντα οχτώ της είχε όλα όσα θα μπορούσε να είχε επιθυμήσει στα δεκαοχτώ της. Καταξιωμένη – και καλοπληρωμένη – στην δουλειά της, με έναν ισορροπημένο γάμο, έναν αξιολάτρευτο επτάχρονο γιο, ένα σπίτι με κήπο και πισίνα στα βόρεια προάστια και τον τεράστιο σκύλο ερωτευμένο μαζί της ως τα όρια της ψυχοπαθολογίας.


Πώς της προέκυψε το μπλέξιμο με τον εξηντάρη;

Όλα ξεκίνησαν την εποχή που μελετούσε το φαινόμενο Κουρτ Γκέντελ. 
Τι προσωπικότητα! 
Ιδιοφυία καραμπινάτη! 

 Ακόμα και η ψυχρή περιγραφή της Wikipedia περιείχε ψήγματα συγκινησιακής φόρτισης  : 
«Αυστρο-αμερικανός μαθηματικός και φιλόσοφος, θεμελιωτής της επιστήμης της λογικής,  φίλος και συνάδελφος του Αϊνστάιν στο Ινστιτούτο Προχωρημένων Σπουδών στο Πρίνστον. Οι  δυο τους συνήθιζαν να περπατάνε συνομιλώντας στον δρόμο για το Πανεπιστήμιο. O Αϊνστάιν, προς το τέλος της ζωής του, εξομολογήθηκε σε κοινό φίλο ότι η δουλειά του στο Ινστιτούτο δεν είχε πια κανένα ενδιαφέρον και ο μόνος λόγος που τον κρατούσε ακόμα εκεί ήταν το προνόμιο των περιπατητικών συζητήσεων με τον Γκέντελ.
 Η λογική κυριαρχεί στη σκέψη του από παιδί, αλλά ο σπόρος της παράνοιας την φαρμακώνει.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έζησε μέσα στην  εμμονή ότι στόχευαν να τον δηλητηριάσουν. Αρνιόταν πεισματικά να  δεχτεί οποιαδήποτε τροφή, εκτός αν η γυναίκα του δοκίμαζε πρώτη. Και όταν εκείνη χρειάστηκε να νοσηλευτεί κατέληξε να πεθάνει  από ασιτία στο νοσοκομείο του Πρίνστον.
Τραγική η  αντίφαση της ζωής του: υπηρέτησε την επιστήμη της λογικής, μα προδόθηκε από την κοινή λογική.»

Για όλα φταίει ο Γκέντελ... η συνέχεια

Ταφόπλακα του Γκέντελ
στο κοιμητήριο του Πρίνστον


Ήταν όμορφη αυτή η ανέμελη φάση της επικοινωνίας τους, μα το αλάφιασμα δεν έλεγε να την εγκαταλείψει, μια και κάτι μέσα της την προειδοποιούσε  ότι δεν επρόκειτο να διαρκέσει.




Δεν έπεσε έξω.
Αφορμή, τα γεγονότα που ακολούθησαν την δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Το συλλαλητήριο ξέφυγε από τον έλεγχο των διοργανωτών, οι γνωστοί κουκουλοφόροι, που   ανακατεύτηκαν με τους διαδηλωτές, δημιούργησαν νοοτροπία όχλου, η οργή πήρε τη μορφή βίας, οι δυνάμεις      καταστολής - δρώντας υπό καθεστώς συλλογικής ενοχής - δεν ήταν σε θέση να επιβάλλουν κάποια στοιχειώδη τάξη, το κέντρο της Αθήνας πήρε φωτιά. 
Η πόλη απόμεινε πληγωμένη, κατεστραμμένη, λεηλατημένη.
Εκείνος, έχοντας μόλις επιστρέψει από τον χώρο των επεισοδίων, έφτυσε όλη του την φόρτιση  επάνω της εκφράζοντας αηδία και περιφρόνηση για την απουσία της. Με  ανεξέλεγκτα οργισμένες εκφράσεις, την κατηγόρησε για αδιαφορία και εφησυχασμό, την χαρακτήρισε κοινωνικά ανάλγητη, της απέδωσε προσωπική ευθύνη  για το κατάντημα της χώρας, ειρωνεύτηκε τη σιωπή των «αθώων» τονίζοντας ότι η δύναμη των κακών είναι η απάθεια των πολλών, της θύμισε, με μπόλικη κακεντρέχεια, το τραγούδι:    « έντιμε άνθρωπε κυρ Παντελή», που κατά τη γνώμη του, είχε γραφτεί γι αυτήν και τους όμοιους της.

« Το ξέρεις, υποθέτω, ότι ο τελευταίος στίχος ήταν: “ θάψτε τους έντιμους μες στα σκατά” και η υποκριτική λογοκρισία τον “ ευπρέπισε”  αντικαθιστώντας τον με: “ θάψτε τους έντιμους μες στα σπαρτά”.

Για όλα φταίει ο Γκέντελ...το τέλος.



Προς γαρ το τελευταίον εκβάν
έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται. 
                      Δημοσθένης



Απορούσε, ωστόσο, πώς κανείς γύρο της δεν έδειχνε να έχει προσέξει τον καταστροφικό πόλεμο που συνέβαινε στο σώμα της.
Κανείς;
Ίσως και όχι!


Η ειδοποίηση από το σχολείο – προσεκτικά διατυπωμένη - μιλούσε για την επιθετική συμπεριφορά που εμφάνισε απροσδόκητα το παιδί.
Ο γιος της ήταν τυπική περίπτωση αγοριού που λες και γεννήθηκε με μια βιασύνη να ανακαλύψει τον κόσμο. Όταν  άρχιζε  τις ερωτήσεις δεν εννοούσε να σταματήσει αν δεν έφτανε στην  εξάντληση : του θέματος, την δική της, ποτέ όμως την δική του. Καμάρωνε αυτή την ατέλειωτη σειρά από «γιατί» και τον φανταζόταν να ξεκινάει τη ζωή του πατώντας στους ώμους της για να εκτιναχθεί μακρύτερα. Μα τώρα, οι αλυσιδωτές απορίες του την κούραζαν, tης  έκλεβαν χρόνο αποσπώντας την  από τις σκέψεις της. 
-Πάψε επιτέλους, ήθελε να τού φωνάξει.
Φυσικά  και δεν θα το ξεστόμιζε. Δεν είχε χάσει εντελώς το μυαλό της για να κάνει τέτοια παιδαγωγική χοντράδα. Μα δεν είχε καμιά σημασία. Οι  κεραίες των παιδιών είναι φτιαγμένες ακριβώς για να συλλαμβάνουν τ’ ανείπωτα.
Αρνήθηκε να συσχετίσει. Δεν ήταν καν σε θέση να νιώσει ενοχές. Δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει δύο προβλήματα μαζί, και το δικό της είχε προτεραιότητα. Υποβάθμισε το γεγονός.
- Φάση είναι, θα τού περάσει.
Είχε φτάσει στο έσχατο σκαλί εξαθλίωσης!

Σάββατο, 16 Ιουλίου 2011

Οι τέσσερεις αισθήσεις και η απαγορευμένη πέμπτη


Δεν λέω, τρυφερό και αρκούντως ηθικοπλαστικό το προηγούμενο κείμενο.
Απόλυτα  κατάλληλο για εντεκάχρονα παιδιά.
Γι αυτά άλλωστε είχε γραφτεί.
Τότε έγινε και η γνωριμία μας. Εγώ μαθήτρια κι εκείνο μέσα στις σελίδες του αναγνωστικού της πέμπτης δημοτικού. Δεν παίρνω όρκο για τo πόσο αξιόπιστα έγινε η αναπαραγωγή - τι να σού κάνει και η μνήμη μετά από τόσα χρόνια – προσπάθησα όμως να μην προδώσω  το περιεχόμενό του.
Πόσο με γοητεύουν στις ιστορίες τα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης!
Και τούτη είχε αρκετά.
Με θυμάμαι να έχω μπει – πολύ πρώιμα - στην διαδικασία να απαντήσω στο δίλημμα: ένταση ή διάρκεια;  Παράδεισοι που νομοτελειακά θα χαθούν ή αφοσίωση ως παντοτινός σύντροφος; Ή - με πιο παιχνιδιάρικη διάθεση - τι είναι προτιμότερο: να ζεις σαν άνθρωπος και να πεθαίνεις σαν σκύλος ή να ζεις σαν σκύλος και να πεθαίνεις σαν άνθρωπος;

Σάββατο, 9 Ιουλίου 2011

Οι τέσσερεις αισθήσεις και η απαξιωμένη πέμπτη




Το νεογέννητο έχει αποκοιμηθεί αποκαμωμένο από την προσπάθεια να θηλάσει.
Νανουρισμένο, καθαρό, χορτασμένο πόσα λίγα θέλει για να είναι ευτυχισμένο!
Τότε, γιατί  η αναπνοή του χάνει κάπου-κάπου τον ρυθμό της, γιατί το μικρό κορμί τινάζεται σαν ξαφνιασμένο;
« Ονειρεύεται;» Αναρωτιέται η μάνα που το παρακολουθεί τρυφερά, μα δεν της επιτρέπεται να δει  τις πέντε κυράδες που έχουν σταθεί δίπλα στην κούνια του για να το μοιράνουν. Ούτε μπορεί να αντιληφθεί μια υπόγεια ένταση, έναν κρυμμένο ανταγωνισμό, ποιας το δώρο θα τού σταθεί πολυτιμότερο.

Παρασκευή, 1 Ιουλίου 2011

Ορθολογισμός και μαγεία: ένα μίγμα εκρηκτικό




Οι φωτεινές του μπούκλες ξάνθαιναν το πλάνο της κάθε φορά που η μνήμη την γύριζε στα παιδικά της χρόνια. Μεγάλωναν σε γειτονικά σπίτια και τον θυμάται πάντα σαν  σκιά της: στα παιχνίδια, στον δρόμο για το σχολείο, στην παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού, όταν ανακάλυπταν τους αστερισμούς, στις αγωνιώδεις προσπάθειές του να προφέρει σωστά το «ρο» - του έμεινε μια χαριτωμένη ιδιαιτερότητα. Εντελώς διαφορετικοί, ωστόσο! Ανυπάκουη, πεισματάρα, φωνακλού, επαναστάτρια, διεκδικητική, παρορμητική, πάντα αρχηγός, αληθινό  αγοροκόριτσο. Ήσυχος,  μετρημένος, πειθαρχικός ,έτρεχε πάντα ξωπίσω της, χωρίς ποτέ ν’  αρνιέται  όποιο ρόλο του ανέθετε.  Τα δυο χρόνια που τούς χώριζαν ήταν αρκετά για να την κάνουν να τού συμπεριφέρεται προστατευτικά κι εκείνος ένιωθε όμορφα μέσα σ’ αυτόν τον κύκλο προστασίας. Κανένας δεν τολμούσε να τον πειράξει χωρίς να αντιμετωπίσει την οργισμένη της αντίδραση, μα εκείνη δεν είχε τον παραμικρό δισταγμό να του συμπεριφέρεται  με το αυταρχικό ύφος βασίλισσας που προστάζει τον αυλικό της.

Σάββατο, 25 Ιουνίου 2011

Στο ντιβάνι

Ζάκυνθος. Ερείπια μιας εκκλησίας στο ψήλωμα μετά τον σεισμό του '53.



Ο Κουροσάβα ξεκινάει την αυτοβιογραφία του με τη διήγηση της πρώτης αίσθησης που έχει για τον εαυτό του. Μιλάει για τη ζωηρή ανάμνηση του σοκ και της αβεβαιότητας μετά από την πτώση της βρεφικής του μπανιέρας, μέσα στην οποία κολυμπούσε αμέριμνος και περιγράφει τη ζωντανή αίσθηση του υγρού και γλιστερού χώρου στον οποίο απρόσμενα βρέθηκε.  Κι όλα αυτά στην ηλικία  ενός χρόνου πάνω- κάτω.
Εντυπωσιακό!!!
Του έγινε εμμονή να βρει μια άμεση σχέση ανάμεσα στην ευφυΐα και την πρώιμη ανάπτυξη της μνήμης.
 Ξεκίνησε μια, εντελώς ερασιτεχνική, έρευνα ρωτώντας γνωστούς του για την προσωπική τους πρώτη ανάμνηση. Κάποιοι έδειχναν ξαφνιασμένοι - το θέμα δεν τούς είχε απασχολήσει ποτέ – και άρχισαν να ψάχνονται στα βιαστικά. Άλλοι, περισσότερο υποψιασμένοι, απαντούσαν σαν έτοιμοι - προφανώς το είχαν ανασκαλέψει από μόνοι τους. Όλοι, όμως, συμφωνούσαν ότι η πρώτη τους ανάμνηση βρισκόταν εκεί ανάμεσα στα τρία με τέσσερα χρόνια. Δυστυχώς το δείγμα του δεν περιελάμβανε ιδιοφυίες.

Παρασκευή, 17 Ιουνίου 2011

Η περιπέτεια μιας φράσης μέσα στον χρόνο

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο κοσμοκαλόγερος της πεζογραφίας μας


Η ιδέα ήταν χωμένη μέσα στο συλλογικό υποσυνείδητο - μια κοσμοθεωρία. Εκεί την βρήκε ο παππούς Όμηρος για να την κάνει στίχο και να τον τραγουδήσει. Τυχεροί εμείς που την διαβάσαμε στην Ιλιάδα.

Ο Τρωικός πόλεμος καλά κρατεί και οι Τρώες ετοιμάζουν επίθεση, μα τα μαντάτα δεν είναι ευχάριστα. Οι οιωνοσκόποι κάνουν άσχημες προβλέψεις για την εξέλιξη της μάχης. Το στράτευμα πανικοβάλλεται - οι κακές προφητείες έχουν τη μοναδική ικανότητα να κουρελιάζουν την ψυχολογία του πλήθους. Μα ο αρχιστράτηγος Έκτορας έχει την δική του άποψη:

« Εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης».

Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2011

Τρεις νύμφες στη Σαμοθράκη

Βάθρα στο φαράγγι του φονιά. Σαμοθράκη
Ένα καλοκαιρινό μεσημέρι η θλίψη, η οργή και η σοφία βρέθηκαν στο φαράγγι του φονιά και  διάλεξαν μια μεγάλη βάθρα για να λουστούν.

Η θλίψη και οι οργή – νέες κοπέλες – πέταξαν χωρίς δισταγμό τα ρούχα τους και βούτηξαν  ολόγυμνες στα σμαραγδένια νερά.

Η σοφία – ηλικιωμένη ασπρομάλλα – κάθισε στον αγαπημένο της βράχο και τις παρακολουθούσε προσεκτικά από ψηλά.

Είδε την οργή, φουριόζα και παρορμητική, όπως το συνηθίζει, να κάνει ένα σύντομο μπάνιο και βιαστικά να βγαίνει για να πάει κάπου αλλού –οι επισκέψεις της ποτέ δεν έχουν  διάρκεια.

Πάνω στη βιασύνη της, όμως, έκανε λάθος και αντί να φορέσει τα δικά της ρούχα, έβαλε τα ρούχα της θλίψης κι έφυγε σαν σίφουνας.

Η θλίψη, αντίθετα, δεν έδειχνε να βιάζεται. Πηγαίνοντας  κάπου είναι αποφασισμένη να εγκατασταθεί κι όλας. Έμεινε, λοιπόν, μέσα στο νερό να  παρακολουθεί λυπημένη το καθρέφτισμα των φύλλων της πλατανιάς  στην ήρεμη επιφάνεια του νερού με υπόκρουση  τη μονότονη βουή  του καταρράχτη που έπεφτε ορμητικός μέσα στην γούρνα.

Όταν θεώρησε ότι ήταν ώρα να φύγει, πρόσεξε ότι τα ρούχα της δεν ήταν πια εκεί, και μη έχοντας άλλη επιλογή απομακρύνθηκε με το προσεκτικό, αργό, μελαγχολικό της  βήμα, φορώντας τα ξένα ρούχα που, παραδόξως, της ταίριαζαν.

Συναγερμός σήμανε με μιας στο μυαλό της σοφίας.

Τώρα πια η θλίψη είναι  επικίνδυνη, σκέφτηκε. Είναι δική μου δουλειά να προειδοποιήσω τους ανθρώπους, να τους ενημερώσω, να τους κάνω προσεκτικούς.

«Την επόμενη φορά που ο φίλος, ο σύντροφος, ο συνάδελφος, ο συγκάτοικος, ο γείτονας ... δείχνει οργισμένος, μη βιαστείτε να βάλετε σε δοκιμασία τη σχέση σας. Ξύστε λίγο την επιφάνεια. Μπορεί να ανακαλύψετε πως  κατά βάθος  είναι θλιμμένος και απλώς φοράει το ρούχο της οργής.»

Εμπνευσμένο από την ιστορία του  Χόρχε Μπουκάι και  αφιερωμένο στη Σοφία, τη νεαρή συνορειβάτισσα στα μονοπάτια της Βάλια Κάλντα.      

Δευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Τέσσερεις γάμοι και ΚΑΜΙΑ κηδεία



Ήταν 29 Απριλίου. Η  ημέρα που δισεκατομμύρια άνθρωποι συμμετείχαν με όποιο τρόπο στο παραμύθι του πριγκιπικού γάμου. Την ίδια μέρα, εκείνη ζούσε τον παραμυθένιο γάμο της κόρης της στο Ανόβερο, την πόλη που εδώ και αρκετά χρόνια έχει γίνει η φιλόξενη δεύτερη πατρίδα του παιδιού της. Της  πήρε χρόνο και κόπο μέχρι να αποδεχτεί την ορθολογική τοποθέτηση. «Η Ελλάδα είναι η πατρίδα που μού ’λαχε, η πατρίδα της καρδιάς και των συναισθημάτων μου. Η Γερμανία είναι η πατρίδα που επέλεξα, η πατρίδα του νου και της λογικής μου.»

Παρασκευή, 3 Ιουνίου 2011

Επιτέλους... τέλος

Πάνω που είχα μια προσφορά για βοήθεια... ανευρέθη επίλογος.
Μόνο που αυτό άλλαξε τον τίτλο της ανάρτησης που έγινε πια:

"Τέσσερεις γάμοι  και καμία κηδεία "

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2011

Υπάρχουν και νεώτεροι ποιητές… ευτυχώς


Εύη Σαραντέα. ΤΟ ΣΠΙΤΙ
Της το είχε ξεκαθαρίσει σε όλους τους τόνους: « Μην αναλώνεσαι για μια τελειωμένη υπόθεση»

Η άλλη δεν ήθελε να το παραδεχτεί. «Δεν υπάρχει περίπτωση να μην σε αγγίζει η ποίηση. Είσαι τόσο ευαίσθητη.»

Η ίδια δεν ήταν καθόλου σίγουρη ότι ήταν ευαίσθητη. Είναι αλήθεια ότι ένιωθε ένα σκίρτημα στην καρδιά κάθε φορά που αντίκριζε, απρόσμενα λίγο μετά το ηλιοβασίλεμα, το καινούργιο φεγγάρι, σαν χρυσή φετούλα λεμονιού, και η θύμηση της γιαγιά της γινόταν έντονη, γιατί εκείνη την είχε μάθει να το αποζητά την ώρα που έπαιρνε να σουρουπώνει. Και, κόντρα στον ορθολογισμό που απόκτησε έκτοτε, έκανε μια μυστική ευχή: « φτου σου νιο φεγγάρι, κάνε μου τη χάρη…» Μα  ήταν αρκετό αυτό για να χαρακτηριστεί ευαίσθητη;

Δευτέρα, 23 Μαΐου 2011

Προαγγελία

Ιορδάνης Παπαδόπουλος
Η επόμενη ανάρτηση - η τελευταία που έχει σαν αφορμή κάποιο ποίημα - προβλέπεται για την Παρασκευή 27 Μαϊου. Τίτλος:  Υπάρχουν και νεώτεροι ποιητές...ευτυχώς.

Παρασκευή, 20 Μαΐου 2011

…Να μην ξεχάσουμε και τον Σεφέρη




Ο επιβλητικός πενηντάρης έφτασε στο νησί με το καράβι, μια γελαστή μέρα του Σεπτέμβρη, έχοντας στις αποσκευές του το έγγραφο της προαγωγής: Γυμνασιάρχης του μοναδικού – εξατάξιου, τότε - Γυμνασίου του νησιού. Κοίταξε γύρο του εξεταστικά.Η αίσθηση ήταν άμεση :αυτός ο τόπος, που επρόκειτο να τον φιλοξενήσει για τα επόμενα πέντε χρόνια, απέπνεε  ένα άρωμα πολιτισμού. Άραγε πόσο δικαιολογημένη ήταν η φήμη του ως «φιόρο του λεβάντε»; Άφησε να το ανακαλύψει αργότερα. Τώρα, από επαγγελματική διαστροφή, προείχε το να αναζητήσει το σχολείο. Ήθελε να σχηματίσει άποψη για τον χώρο πριν παρουσιαστεί, αύριο, επίσημα συνοδευόμενος από τον επιθεωρητή.

Σάββατο, 14 Μαΐου 2011

... Κι από τον Ελύτη στον Καββαδία


Πούσι
………………………………………
Κάτασπρα φοράς κι έχεις βραχεί ,
πλέκω σαλαμάστρα τα μαλλιά σου.
Κάτω στα νερά του Port Pegassu
βρέχει πάντα τέτοιαν εποχή.
………………………………………..

Φύγε! Εσέ σου πρέπει στέρεα γη.
Ήρθες να με δεις κι όμως δε μ' είδες
έχω απ' τα μεσάνυχτα πνιγεί
χίλια μίλια πέρ' απ' τις Εβρίδες.
…………………………………………….

Αυτοσχεδιάζοντας πάνω σε δυο στροφές

Δύο στροφές ήταν αρκετές για τον ποιητή, οχτώ μικροί στίχοι, πενήντα λέξεις – διαλεγμένες μία-μία.  Και με μιας, ο καημός του έγινε δικός μας.  Πώς τα κατάφερε; Μα τι ρωτάω; Μήπως δεν ξέρω ότι εκείνος έχει το χάρισμα των δημιουργών, που είναι προικισμένοι ν’ ακούν τον Θεό όταν σιγοψιθυρίζει στ’ αυτί τους, και την ικανότητα να μετατρέπουν τα λόγια Του σε λέξεις που τις διοχετεύουν σ’ εμάς τους κοινούς θνητούς μεταγγίζοντας όχι πληροφορίες ή γνώσεις, αλλά συναισθήματα; Κι εμείς, είτε σιγοτραγουδώντας, είτε απαγγέλλοντας, είτε διαβάζοντας χαμηλόφωνα ή νοερά, νιώθουμε εκείνο το φουρφούρισμα στην καρδιά που λόγια δεν βρίσκονται για να το περιγράψουν. Τυχερέ ποιητή!

Δευτέρα, 9 Μαΐου 2011

Γι αυτή την ιδιαίτερη ημέρα


Υπάρχει μια πολύ παλιά - τόσο που να μοιάζει ξεπερασμένη - αλλά πάντα γοητευτική μέσα στην υπερβολή της, ιστορία που πάει γάντι στην ημέρα.
Το νέο αγόρι ερωτεύτηκε μια τσιγγάνα- μάγισσα κι εκείνη με τη σκληρότητα των μοιραίων γυναικών ζήτησε, ως απόδειξη της αγάπης του, την καρδιά της μάνας του.
Όταν οι ορμόνες προστάζουν, τίποτα δεν μπορεί να τους αντισταθεί και το αγόρι ξερίζωσε χωρίς ενοχές την καρδιά από το στήθος που τον είχε θηλάσει.
Τρέχοντας, με το τρόπαιο στη χούφτα, να εισπράξει την αμοιβή του, με την έξαψη της νιότης και τη φούρια του έρωτα, σκόνταψε, παραπάτησε και ξάπλωσε κατά γης.
Και τότε ακούστηκε η αιώνια φωνή της καρδιάς της μάνας: "χτύπησες παιδί μου;"

Παρασκευή, 6 Μαΐου 2011

...Κι ένα περίεργο ξύπνημα


Το ξύπνημα της μνήμης
Μήνες πάσχιζε χωρίς επιτυχία να θυμηθεί τους στίχους κάποιου ποιήματος του οποίου δεν ήξερε ούτε ποιητή, ούτε τίτλο, ούτε συλλογή, ούτε καν αν υπήρχε. Όχι πως ήταν λάτρης της ποίησης - ούτε από παιδεία, ούτε από ιδιοσυγκρασία. Μα εκείνοι οι στίχοι που είχε δει -χρόνια πολλά πριν - σ’ ένα μπλε μαθητικό τετράδιο ανάμεσα σε ασκήσεις τριγωνομετρίας είχαν ασκήσει πάνω του μια κάποια γοητεία. Ίσως εξ αιτίας της απρόσμενης θέσης που βρέθηκαν, ίσως γιατί το τετράδιο ήταν δικό της. Εκείνη – λίγους μήνες πριν, όταν της ανέφερε το γεγονός - δεν αρνήθηκε την αγάπη της για την ποίηση, αλλά διέψευσε κατηγορηματικά ότι ανακάτευε μαθηματικά και ποίηση στο ίδιο τετράδιο. « Θα ήταν έλλειψη στιλ εξ άλλου», δήλωσε γελώντας ανοιχτόκαρδα μεν, απαξιωτικά δε. Μα ο ίδιος είχε στα μάτια του καθαρή την εικόνα του χειρόγραφου με τα προσεκτικά, στρογγυλά, καλλιγραφικά γράμματα που πρόδιδαν έναν «θηλυκό» γραφικό χαρακτήρα. Δεν μπορεί η μνήμη του να τον είχε απατήσει τόσο πολύ. Καμάρωνε γι αυτήν και καυχιόταν: εγώ δεν πρόκειται να πάθω ποτέ Αλτσχάιμερ. Την κρατούσε σε φόρμα με άσκηση, όπως έκανε και με το σώμα του. Αν μπορώ να κάνω τους μυς μου γραμμωτούς, γιατί όχι και τη μνήμη μου; Ένιωσε να χάνει το μυαλό του! Σοκαρίστηκε! Εκείνη προσπάθησε να αμβλύνει τις εντυπώσεις. « Ξέρεις, τώρα, πώς χτίζεται η μνήμη. Φτιάχνεις ένα φαντασιακό γεγονός και την άλλη μέρα προσθέτεις κάτι… και ξανά… και το οικοδόμημα ψηλώνει και πλαταίνει και βαθαίνει και γίνεται σιγά-σιγά “βίωμα” που το πιστεύεις λες και το ’ζησες.»

Αλγηδόνα





Φωτο Παναγιώτης Κούκης
Ο ορειβάτης πέρασε το Σαββατοκύριακο στο βουνό.
Οι μυς του δοκιμάστηκαν, αλλά η ψυχή του γέμισε ομορφιά και φως  
Το βράδυ της Κυριακής επέστρεψε στις ανέσεις του πολιτισμού και κοιμήθηκε στο μαλακό του κρεβάτι, κάτω από το ζεστό πάπλωμα μέσα στη θαλπωρή της κεντρικής θέρμανσης.
"Πώς ήταν", τον ρώτησα, "το ξύπνημα της Δευτέρας;"

" Ξύπνησα με την ανείπωτη εκείνη αίσθηση ανθρώπου, που έχει απολαύσει έναν χορταστικό ύπνο. Έναν ύπνο χωρίς διακοπές, χωρίς όνειρα, έναν ύπνο που συνορεύει με το θάνατο, χωρίς όμως την εφιαλτική αιωνιότητα εκείνου. Τα μέλη μου βαριά, αρνούνταν να συμμετάσχουν στη διαδικασία εγρήγορσης και εξακολουθούσαν να μένουν ακίνητα, αποχαυνωμένα. Οι αισθήσεις αφυπνίζονταν αργά και διαδοχικά.

Πρώτα άκουσα γνώριμους ήχους από τον κήπο. Ο σκύλος μου γάβγιζε επίμονα και  απαιτητικά – η πρωινή του βόλτα είχε καθυστερήσει.

Μισάνοιξα τα μάτια –με θάμπωνε το πρωινό φως που έμπαινε από τις γρίλιες. Κοίταξα το ρολόι. Περασμένες οχτώ. Τι ωραία που είναι η ζωή για τους συνταξιούχους! 

Τεντώθηκα. 
Ωχ! Εκείνος ο γλυκός πόνος στους τετρακέφαλους και στις γάμπες, μου υπενθύμισε τις χθεσινές ανηφόρες και κατηφόρες –πάλι ξεχάστηκα και δεν έκανα διατάσεις μετά το τέλος της πορείας. Αυτός ο πόνος είναι το απομεινάρι της έντονης δραστηριότητας των μυών, ή αλλιώς το αντίτιμο της ηδονής και ο απαραίτητος σύντροφος μετά από κάθε ορειβατική εξόρμηση. Τον αγαπάω. Με τη λεξιλαγνεία που με διακρίνει τον έχω βαφτίσει με μια πανέμορφη λέξη: " αλγηδόνα". Μια λέξη που έχω ανακαλύψει στους ψαλμούς της εκκλησίας. Σύνθετη λέξη που ανακατεύει -η αναλογία αλλάζει από περίπτωση σε περίπτωση- το άλγος με την ηδονή. Ωραία που το γράφει ο Λιαντίνης! "Ο άνθρωπος που δεν πληρώνει την κάθε ηδονή με ίση σε ποσότητα αλγηδόνα, ζει μια ζωή αφύσικη  δηλαδή ψεύτικη ως τη ρίζα της." 

Με τον ίδιο τρόπο αγαπάω τη μυρωδιά του ξεραμένου ιδρώτα πάνω στα ρούχα που φορούσα χτες, μυρωδιά που αναδύεται καθώς αδειάζω το σακίδιο, ή τη σκόνη – πολλές φορές και λάσπη –πάνω στα παπούτσια μου που περιμένουν να τα καθαρίσω, να είναι έτοιμα για την επόμενη φορά. Γιατί όλα αυτά είναι οι αδιάψευστoι μάρτυρες των στιγμών που έζησα. Είναι σαν τα σημάδια στο σώμα ή στα σεντόνια μετά από μια έντονη ερωτική βραδιά. Σου ξαναφέρνουν στη μνήμη την απόλαυση, σε διαβεβαιώνουν πως ό,τι έζησες δεν ήταν όνειρο.

Το μυαλό μου ξύπνησε τελευταίο και με νηφαλιότητα με συνέδεσε με την καθημερινότητα.»